علامه مصباح: تحول شگرف کنونی در فلسفه اسلامی مرهون انقلاب امام خمینی (ره) است

عضو خبرگان رهبری گفت: علامه طباطبائی و شهید مطهری حق عظیمی بر جامعه اسلامی و فلسفه اسلامی دارند، و به برکت وجود این دو بزرگوار، فلسفه اسلامی از سقوط در مقابل مارکسیسم و ایده آلیسم نجات یافت.

به گزارش پایگاه اطلاع رسانی آثار حضرت آیت الله مصباح یزدی، رئیس مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره) در دیدار با اعضای انجمن معرفت شناسی حوزه علمیه، با اشاره به این که عمده ترین مسأله در فلسفه، معرفت شناسی است اظهار داشت: در واقع فلسفه در مقابل سوفسطائی ها مطرح شد و به وجود آمد؛ چرا که در دوره سوفسطائیان، شکاکیت ترویج می شد و شناخت یقینی غیر ممکن شمرده می شد؛ اما با ظهور سقراط و افلاطون و مخصوصا بعد از ارسطو، شکاکین به نوعی منقرض شدند.

آیت الله مصباح یزدی با اشاره به این که در قرون وسطی دوباره موج شک گرایی پدید آمد و در اثر شبهاتی که مطرح شد تمایل به شکاکیت در برخی دانشمندان به وجود آمد، خاطر نشان کرد: حتی امروز هم در بسیاری از محافل دنیا این اعتقاد وجود دارد که نمی توان به یقین رسید و جزم گرایی و دگماتیسم به عنوان یک نقص و انگ به شمار می رود!

وی با بیان این که جزم گرایی عمده میراثی است که از فلسفه برای ما باقی مانده است، خاطر نشان کرد: جزم گرائی مورد قبول فیلسوفان اسلامی نیز قرار گرفت و در واقع اساس فلسفه را تشکیل داد و این مسأله در دوران معاصر به همت علامه طباطبائی و شهید مطهری ( رضوان الله علیهما ) مورد بحث قرار گرفت؛ چرا که این گونه مباحث برای مقابله با دو تفکر انحرافی ضروری بود؛ یکی مارکسیسم و دیگری ایده آلیسم.

استاد فلسفه حوزه علمیه قم خاطر نشان کرد: مارکسیست ها، معرفت را کیفیت انعکاس امر خارجی در ذهن عنوان می‌کردند و حتی سایر معرفت‌ها را نیز به نوعی به محسوسات بازمی‌گرداندند، و هر چند مارکسیست ها در این زمینه تخصصی نداشتند و این بحث را ضمنی مطرح می کردند، اما بالاخره نوعی تفکر انحرافی بود که رواج آن خطری برای معرفت شناسی الهی بود.

وی گرایش ایده آلیستی را دومین تفکری دانست که در مقابل جزم گرایی و پذیرش امکان رسیدن به یقین قرار داشت و ادامه داد: این گرایش هم از طرف هیوم و امثال وی و بعد ها از سوی هگل مطرح شد، که فضای معرفت شناسی را فضایی متشنج، مبهم و ظلمانی مجسم می کرد؛ و طبیعی بود که در این فضا و بر اساس این تفکر، وقتی اسلام بخواهد عقاید خود را تثبیت و عقاید منحرف را نقض کند، باید مبنای محکمی داشته باشد؛ از این رو بزرگان احساس  کردند که باید روی این مسأله کار شود و اصول فلسفه و روش رئالیسم علامه طباطبائی با پاورقی‌های بسیار مهم شهید مطهری، اولین کتاب خوب در این زمینه بود.

وی با بیان این که علامه طباطبائی و شهید مطهری حق عظیمی بر جامعه اسلامی و فلسفه اسلامی دارند، خاطر نشان کرد: اگر چنین حرکتی از سوی آن ها صورت نگرفته بود؛ ما امروز در فلسفه بسیار ضعیف بودیم و در مقابل مکاتب فلسفی به شدت احساس ضعف می کردیم؛ لذا به برکت وجود این دو بزرگوار فلسفه اسلامی از سقوط در مقابل مارکسیسم و ایده آلیسم نجات یافت.

عضو خبرگان رهبری با اشاره به نقش انقلاب اسلامی در احیای فلسفه اسلامی اظهار داشت: اگر انقلاب اسلامی نبود ، علامه طباطبائی و دیگران نمی توانستند چنین موقعیتی را برای فلسفه اسلامی به وجود بیاورند، چرا که تا قبل از آن نه فلسفه به دلیل مخالفت‌هاو حتی تکفیرها، در حوزه های علمیه دارای جایگاهی مستحکم نبود؛ و از طرف دیگر روحانیون نیز در محافل علمی جایگاهی نداشتند؛ به عنوان نمونه شهید مطهری علی رغم  معلومات خود، به سختی و علی رغم مخالفت های فیزیکی و فکری توانست خود را در دانشگاه تثبیت کند.

وی خاطر نشان کرد: بعد از پیروزی انقلاب اسلامی و مطرح شدن اسلامی سازی علوم انسانی، در حوزه نیز تحولاتی صورت گرفت؛ آن هم چنان تحولی که فلسفه اسلامی توانست خود را مطرح کند، پاسخ شبهات را بدهد، و حتی به جایی برسد که در برخی موارد برتری خود را بر مکاتب فلسفی غربی به اثبات برساند، به گونه ای که خود غربی ها نیز به آن اذعان کنند؛ که البته همه این ها در سایه انقلاب اسلامی صورت پذیرفت.

عضو خبرگان رهبری با اشاره به این که وضع حوزه علمیه امروز با پنج دهه پیش اصلا قابل مقایسه نیست، خاطر نشان کرد: این در حالی است که از دوران صفویه تا قبل از انقلاب، تحول خاصی رخ نداده بود؛ و قبل از انقلاب اسلامی،  فلسفه و شاخه های مختلف فلسفه و فلسفه های مضاف، در حوزه شناخته شده نبود، و حتی فلسفه اخلاق  مفهومی نامأنوس بود؛ اما به برکت انقلاب همان گونه که در عرصه های نظامی و سیاسی، موفقیت های بسیاری کسب شد، در این زمینه نیز موفقیت های چشمگیری حاصل شد.

وی خاطر نشان کرد: قبل از چنین تحولی، بسیاری از شبهاتی که در غرب مطرح شده بود، جواب معقولی نداشت و در پاسخ به شبهات به جملاتی نظیر این که این ها کفریات غربی هاست و نظایر آن بسنده می شد؛ اما بعد از انقلاب، چند طلبه در قم به شبهاتی که هزار سال غربی ها نتوانسته بودند پاسخ دهند، پاسخ دادند که البته کاری بسیار بزرگ بود؛ به گونه ای که تعجب متخصصین غربی را نیز برانگیخت.

استاد فلسفه و تفسیر قرآن کریم با تذکر این نکته که خداوند دوست دارد که بندگان نعمت هایش را بشناسند و شکر آن را به جای آورند، افزود: نباید تصور کنیم که علم تمام شده و به قله رسیده ایم، بلکه دانش بشری هرگز به قله نمی رسد و همواره باب هایی وجود دارد که باید گشوده شوند؛ مخصوصا این که هر روز شبهات و سخنان جدیدی مطرح می شود که باید جواب داده شود، و طبیعتا پرداختن به چنین مسائلی دارای حسن فعلی بسیار است و حسن فاعلی آن نیز به میزان اخلاصی است که افراد دارند که گاه موجب می‌شود ارزش  آن بی نهایت شود.

گفتنی است این مراسم نهم بهمن ماه در سالن تشریفات مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره) برگزار شد.

 

آخرین محتوای سایت

شرط اثربخشی دعا و توسل
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِیم الْحَمْدُللهِ رَبِّ الْعَالَمِینَ وَالصَّلاَةُ وَالسَّلامُ...
مبانی فكری صحیح؛ زمینه‌ساز تحولی عظیم به سوی كمال بی‌نهایت
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِیم الْحَمْدُ للهِ رَبِّ الْعَالَمِینَ وَالصَّلَوةُ وَالسَّلامُ...
شهید مطهری؛ طلایه‌دار مبانی فکری اسلام و انقلاب
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِیم الْحَمْدُللهِ رَبِّ الْعَالَمِینَ وَالصَّلاَةُ وَالسَّلامُ...
المسؤولية الضخمة لصناع الهوية
بسم الله الرحمن الرحيم الحمد لله ربّ العالمين وصلّى الله على سيّدنا محمّد وآله الطاهرين. اللهُمّ...
راه‌های درک عظمت قرآن
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِیم الْحَمْدُ للهِ رَبِّ العَالَمِین وَ صَلَّی اللهُ عَلَی...
آثار و برکات کار برای خدا
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِیم الْحَمْدُ للهِ رَبِّ الْعَالَمِینَ وَالصَّلَوةُ وَالسَّلامُ...
اهمیت تبلیغ دینی و شیوه‌های اثربخشی آن
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِیم الْحَمْدُللهِ رَبِّ الْعَالَمِینَ وَالصَّلاَةُ وَالسَّلامُ...
وظیفه جوان انقلابی در راه توسعه علوم انسانی اسلامی
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِیم الْحَمْدُللهِ رَبِّ الْعَالَمِینَ وَصَلَّی اللَّهُ عَلَی...